FO Kablolama

Fiber Optik Kablolama – 2. Kısım

Fiber Optik Kablolama – 2. Kısım

2. ÇOK MODLU FİBER OPTİK KABLO

2.1. Yapısı

Girişine uygulanan paralel bilgiyi, tek clock palsiyle paralel çıkışlarına yükleyen devreye paralel girişli – paralel çıkışlı devre denir.

Çok modlu fiber-optik kabloların yapısı da tek modlu fiberlere benzer. Aralarında çok az farklar vardır (Tablo 2.1). Işığın çekirdek içerisinde yayılması bakımından iki çeşidi bulunmaktadır (Şekil 2.1).

Şekil 2.1: Işığın tek ve çok modlu fiberde yayılması

Tek modlu fiber (single mode) Çok modlu fiber (multimode)
Işık düzgün bir şekilde ilerler. Işık geliş güzel kılıf yüzeyine çarparak yansır ve ışık ilerler.
Çekirdek çapı küçüktür. (5-8 mikron) Çekirdek çapı tek modlu fiberden büyüktür (50 veya 62.5 mikron ya da daha büyüktür). Bu özeliği ile ışığı alış açısı esnekliği sağlar.
Işığın çekirdek içerisinde dağılımı azdır. Işığın dağılması fazladır. Bundan dolayı ışık kayıpları da fazladır.
Uzak mesafelere ışığı iletebiliriz. (yaklaşık 3 km)

Not: Yalnız unutmamalıdır ki bu mesafeler tek seferde gönderme mesafesidir, daha sonraki öğrenme faaliyetlerinde öğreneceğiniz gibi repeater (tekrarlayıcılar) kullanıldığı zaman mesafe artırılabilir.Işığı uzak mesafelere iletmekle beraber tek modlu fiberden daha kısa kalmaktadır. (yaklaşık 2 km)Işık kaynağı olarak lazer kullanılır.Işık kaynağı olarak LED kullanılır.

Tablo 2.1: Tek modlu fiber ile çok modlu fiberin karşılaştırılması

2.1.1. Çok Modlu Kademe İndeksli Fiber

Çok modlu kademe indeksli düzenleme, tek modlu düzenlemeye benzer. Aradaki fark, merkezi çekirdeğin çok daha geniş olmasıdır. Bu fiber türü, daha geniş bir ışık-fiber açıklığına sahiptir, dolayısıyla kabloya daha çok ışık girmesine imkân verir. Çekirdek/koruyucu zarf arasındaki sınıra kritik açıdan daha büyük bir açıyla çarpan ışık ışınları, çekirdekteki zikzak şeklinde yayınım yapar ve sürekli olarak sınırdan yansırlar. Çekirdek / koruyucu zarf sınırına kritik açıdan daha küçük bir açıyla çarpan ışık ışınları, koruyucu zarfa girer ve yok olurlar. Fiberde yayınım yaparken, bir ışık ışınının izleyebileceği çok sayıda yol olduğu görülebilir. Bunun sonucu olarak, bütün ışık ışınları aynı yolu izlemez, dolayısıyla fiberin bir ucundan diğer ucuna olan mesafeyi aynı zaman
süresi içinde kat etmezler.

2.1.2. Çok Modlu Dereceli İndeksli Fiber

Dereceli indisli çok modlu fiberin yapısındaki çekirdeğin indisi yarıçapa bağlı olarak değişir. Yani dışarıdan bakıldığında (çok hassas ve güçlü mikroskoplarla) içten dışa doğru eşmerkezli halkalar halindedir. Bu halkaların her birinin kırılma indisi farklıdır ve içten dışa doğru gidildikçe kırılma indisi düşer. Yani tam merkezde en büyük indeks, en dışta ise en küçük indeks bulunur. Bu katmanların sayısı imalatçı firmaya göre değişir. Genellikle bu katmanların sayısı 50-400 arasındadır. Merkezde direkt olarak giden ışık az yol alır; ancak burada indeks büyüktür. Daha dış katmanlarda giden ışıkların aldıkları yol daha fazladır; ancak bu katmanlarda indeksi küçük olduğundan ışığın hızı indeks profili ile ters orantılı olarak değişir. Dolayısıyla tüm ışıklar belli düğüm noktalarında birleşirler; ancak alıcı uçta darbeler arasında bir gecikme olur. Buna rağmen gecikme basamak indeksli ve çok modlu fiberlerinkine göre daha azdır.

2.2. ÇokModlu Ağ Kablo Yapımı

İlk öğrenme faaliyetinde de bahsettiğimiz gibi her öğrenme faaliyetinde kablolamanın aşamalarına değineceğiz.

 

NOT: Çok modlu fiber yapımında izlenecek işlem basamakları Öğrenme Faaliyeti-1’de de anlatıldığı gibi tek modlu fiberi yapma adımları ile aynıdır.

Genelde fiber-optik kablolar verilerin uzak mesafelere iletilmesinde kullanılmaktadır (Şekil 2.2). Aynı alan içerisinde UTP kabloların kullanılması; kolay kurulması ve ucuz olması nedeniyle tercih edilmektedir. Yine de yerleşke gibi alanlarda fiber-optik kablo kullanılmaktadır, genellikle de çok modlu fiber böyle alanlarda tercih edilmektedir (Şekil 2.3).

Şekil 2.2: Genel fiber kablo kullanım amacı ve ışığı elektriksel sinyale, elektriksel sinyali ışık sinyale dönüştüren dönüştürücüler

Şekil 2.3: Tek modlu fiberdeki sinyali çok modlu fibere aktaracak şekilde kullanılan dönüştürücüler ve alan içerisinde optik hublar kullanılarak verilerin dağıtılması

Ortam dönüştürücüler (Media Converter) iki yönlü çalışırlar. Haberleşme ağlarında iki türü mevcuttur. Elektriksel bir sinyali optik sinyale dönüştürdükleri gibi optik bir sinyali de elektriksel bir sinyale dönüştürerek, bilginin bakır kablo içerisinde iletilmesini sağlarlar (Şekil 2.3). İkincisi ise tek modlu fiberdeki ışık sinyalini çok modlu fibere değiştirerek aktaran dönüştürücülerdir. Resim 2.1’de piyasada kullanılan ortam dönüştürücüler gösterilmiştir.

(a) 

(b)

Resim 2.1: Çeşitli ortam dönüştürücüler (media converter)

Eğer alan içerisinde (LAN veya WAN) fiber-optik kablo kullanılarak network oluşturulacaksa Resim 2.2’ de görüldüğü gibi fiber hub ya da switchler kullanılır.

Resim 2.2: Fiber ağlarda kullanılan hub

Şekil 2.2 ve Şekil 2.3’de görüldüğü gibi çok modlu fiber ve tek modlu fiberin kullanım alanları kısıtlanamamaktadır. Ağın kurulacak yere göre değişken olması, fiber kablonun yapımını da değişken kılmaktadır. Bu anlamda konektörlerin doğru ve sağlam bağlanması ve diğer ağ elemanlarının doğru seçilmesi açısından, ağda kullanılacak kablonun veri yüküne göre belirlenmesi ve doğru konektörün kullanılması için Tablo 2.2’yi inceleyiniz.

Buna göre bağlantı yapılacak konektörler modüle göre yapılarak, ağ dağıtımı gerçekleştirilir. Şekil 2.4 ve Şekil 2.5’deki örnek modül bağlantı yapımları gösterilmiştir. Mesafe ya da kablo uzunluğu belirlenerek istenilen kablo Tablo 2.2’de verilen çeşitler kullanılır.

Port tipi Kablo özellikleri Konektör tipi Maksimum uzunluk
100base FX 62.5/125 μm veya 50/125μm çaplı kademe-indeksli, düşük metal içerik çok modlu fiber-optik kablo, ITU-T G.651 ve ISO/IEC 793-2 tip A1b veya A1a standartlarında üretilir. MT-RJ
  • Full-dublex bağlantılarda 2 kilometre
  • Half-dublex bağlantılarda 412 metre
Gigabit-SX 62.5/125 μm veya 50/125μm çaplı kademe-indeksli, düşük metal içerik çok modlu fiber-optik kablo, ITU-T G.651 ve ISO/IEC 793-2 tip A1b veya A1a standartlarında üretilir. LC
  • 62.5 mm kablo

-160 Mhz*km= 220 metre

-200 Mhz*km=275 metre

  • 50 mm kablo

-400 Mhz*km=500metre

-500 Mhz*km=550 metre

Gibabit-LX 9/125 μm çaplı, 1310 nm, düşük metal içerik, tek modlu fiber-optik kablo, ITU-T G.652 ve ISO/IEC 793-2 tip B1 standartlarında veya çok modlu fiber kablo, mod düzenleyici patch cord (ek kordon) kablo yapılarak kullanılabilir. LC
  •  Tek modlu kablo= 10 kilometre
  •  Çok modlu kabloda= 550 metre
Gigabit-LH Gigabit-LX ile aynı özelik ve standartlara sahip, sadece tek modlu fiber kullanılmaktadır (zayıflatıcıların yaklaşık 5 db olduğu varsayılmıştır.) LC 70 kilometre

Tablo 2.2: Fiber-optik kablo ve konektör özelikleri

Şekil 2.4: Mini-GBIC XL modülü

Şekil 2.5: 100 FX MTRJ XL modülü

Fiber Optik Kablolama, Fiber Optik Ek, Fiber Optik Altyapı ve Fiberle ilgili herşey için bize ulaşabilirsiniz.

1 cevap

Cevapla

Tartışmaya katılmak ister misiniz?
Katkıda bulunmak için çekinmeyin!

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>